Dresden

Gisteren ben ik met een Tsjechische trein langs glooiende akkers en koolzaadvelden (denk ik, ’t was geel) en door uitgestrekte bossen van Berlijn naar Dresden gereden. Hoewel het in Dresden in tegenstelling tot Berlijn droog was, was het bitter koud met een gure wind. De weg van Hauptbahnhof naar mijn hotel leidde door een troosteloze winkelstraat die er wellicht onder een warm zonnetje wat vriendelijker had uitgezien. Het hotel stemde me wat vrolijker; ik werd zeer vriendelijk ontvangen bij de receptie. Een budget-hotel betekent dus zeker geen budget-klantvriendelijkheid. Mijn kamer is erg basic, maar superschoon en ruim genoeg met alles wat ik nodig heb. Nadat ik alles heb geïnspecteerd en mijn koffer een plekje heb gegeven ben ik op pad gegaan om de stad verder te verkennen. En ik werd aangenaam verrast, wat een prachtige binnenstad! Ik verheugde me op de nadere kennismaking de volgende dag als ik met een gids op stap ga. 

De volgende ochtend ben ik na een snel ontbijtje eerst naar het historisch museum van Dresden gegaan. Een verrassend museum dat probeert om de geschiedenis levend te maken door niet alleen museumstukken tentoon te stellen maar ook voorbeelden te geven van bv de stoffen en materialen waarvan kleding werd gemaakt, of de bestanddelen waaruit voedsel bestond. Het gebouw is al in de Ddr-tijd gerenoveerd en gelukkig na de Wende niet aangepast.

Na een uurtje moest ik het museum voor gezien houden om op tijd te zijn voor een wandeling door de stad onder begeleiding. 

De ontwikkeling van Dresden is tot 1945 eigenlijk redelijk voorspoedig verlopen. De industriële revolutie heeft de stad geen windeieren gelegd en in vroeger eeuwen had de keurvorst van Saksen zijn residentie al van Meißen naar het veel verstedelijkte Dresden verplaatst. Ook de eerste wereldoorlog ging zonder veel problemen aan de stad voorbij. De tweede wereldoorlog leek op dezelfde manier te verlopen (althans vergeleken met de meeste andere Duitse steden) tot de nacht van 13 februari 1945, toen Amerikaanse en Britse bommenwerpers de stad in een vlammenzee veranderden en deze in een paar uur platbrandden. Er vielen 25.000 tot 30.000 doden.

Dit alles leerde ik van mijn gids. Nadat Dresden door de Russen bevrijd was en deel van de DDR was geworden werd er puin geruimd en nieuwbouw gepleegd om alle daklozen snel een nieuw huis te bezorgen. Hoewel grote delen van de binnenstad braak bleven liggen is men toen ook al gestart met de renovatie. Zowel op initiatief van de staat, waarbij de Sovjetinvloeden duidelijk zichtbaar zijn, als op burgerinitiatief waarbij inzamelingen werden gehouden om bepaalde gebouwen in oude glorie te herstellen. 

Het herstel van het oude stadsbeeld begon pas na de Wende. Zelfs nu nog worden er gebouwen opgeleverd die eruit zien alsof ze uit de 19e eeuw stammen. Het is ongelooflijk als je hier door de binnenstad loopt en je bedenkt dat vrijwel geen enkel gebouw ouder is dan 70 jaar.  Wat mij persoonlijk ook aanspreekt is dat steeds geprobeerd wordt om ook de gebouwen uit de DDR-tijd te behouden en deze in het stadsbeeld in te passen. 

Tijdens de wandeling zag ik een affiche voor een tentoonstelling: ‘Macht & Mode’ die me erg interessant leek. Deze heb ik na de lunch bezocht en was inderdaad erg mooi.

De tentoongestelde 16e eeuwse kostuums uit de garderobe van de keurvorst zagen er soms uit alsof ze nog niet lang geleden gemaakt waren. Ik vroeg de suppoost hoe ze al die eeuwen in deze staat overleefd hadden, maar voordat ze me goed kon antwoorden werd ze door een meerdere terechtgewezen dat het niet haar taak was om op vragen in te gaan maar om op te letten. Ik vond het erg vervelend dat mijn vraag haar in die positie gebracht had. 

In de museumstuk heb ik vervolgens nog een fotoboek van Dresden gekocht en een kookboek met Saksische recepten. 

Hierna ben ik nog even naar de gerestaureerde katholieke hofkerk gegaan waar een bijzonder orgel van een beroemde orgelmaker, Silbermann, staat. En ik had zomaar het geluk dat een leerling niet onverdienstelijk een stuk aan het spelen was. Het klonk erg mooi maar ik denk niet dat mijn oor verschil had gehoord als het een ander orgel was geweest.

Nog een paar uurtjes om wat te eten, op mijn gemakkie mijn ervaringen hier te beschrijven en dan zit mijn verblijf in Duitsland er al weer bijna op. Morgen gaat de reis via Leipzig, Hannover en Deventer weer terug naar Nijmegen. 

Berlijn vervolg

Na een snel ontbijt bij de bakker tegenover het hotel ben ik langs de Spree naar het Deutsches Historisches Museum gewandeld. Een geweldig museum waar je zomaar een week in kunt doorbrengen en dan nog niet alles gezien hebt. Het museum is te vergelijken met het Rijksmuseum in Nederland. Het staat vol met prachtige getuigen van de Duitse geschiedenis. Zo bv het eerste Duitse kookboek uit de 16e eeuw met oa een recept voor egel.

Of een opklapbare pop uit de 19e eeuw die uitgeklapt een volledige keukeninventaris laat zien. Volgens het bijschrift was het rolmodel haar letterlijk op het lijf geschreven. 

Wat me opvalt is de tweedeling die er is gemaakt in de collectie. Alles wat te maken heeft met de periode vanaf de Weimarrepubliek (na WO1) is in een aparte afdeling ondergebracht. Daar waar het Joods museum deze periode als een onderdeel van de geschiedenis ziet, stelt het Duits museum deze duidelijk buiten de rest van de historie. Ze hebben daar in het Duits ook een apart woord voor hoorde ik later op de avond van de gids in het Reichstag: Mahnmal. Dat betekent iets anders dan een Denkmal (gedenkteken), het houdt vooral ook de waarschuwing in dat iets dergelijks nooit meer mag gebeuren. 

Wat me verder opvalt is dat er in het museum wel veel ruimte is voor de Duitse heersers maar dat de wetenschappers en kunstenaars in een achterafhoekje zíjn weggestopt. Over één van de allergrootste: JS Bach, is zelfs helemaal niks te vinden. 

Maar deze opmerkelijkheden doen niks af aan het feit dat het DHM een aanrader is. 

De U-bahn bracht me hierna naar het Stasi-museum waar men in 1990 de klok heeft stilgezet. Al het originele meubilair en verdere inventaris zijn nog aanwezig en ook de tentoonstelling zelf is in de stijl van de tachtiger jaren opgezet, zodat je beklemmende atmosfeer je direct pakt. 
Het museum geeft een beeld van hoe het systeem in de DDR werkte. Verder bevinden zich daar de kantoren van de voormalige Stasi-minister nog in originele staat. 

Bij een volgend bezoek aan Berlijn staat zeker ook de Stasi-gefängnis op het programma.

Terug op Berlin Alexanderplatz bracht buslijn 100 me naar het Reichstag waar ik me moest melden voor de rondleiding. Ik had nog even de tijd voor een snelle hap op het nabijgelegen Hauptbahnhof. Vapiano is een aanrader, soort Julia’s maar dan met een veel uitgebreidere kaart, ook pizza’s ed. 

De Reichstag is na de Wende toen Berlijn weer de bestuurlijke hoofdstad van Duitsland werd volledig gerenoveerd en de glazen koepel is erop gekomen. De gevel is nog in oorspronkelijke staat en ook binnen zijn wat oorspronkelijke details bewaard gebleven zoals bv de graffiti van Russische soldaten en toeristen na de bevrijding in 1945.
Na de bezichtiging van het gebouw en uitleg over het Duitse regeringsstelsel volgde de koepel. Met een audio-gids die precies uitlegde waar ik wat kon vinden in het prachtige uitzicht onder me.

Na nog een drankje te hebben genuttigd in het restaurant op het dak ben ik in het donker weer teruggelopen naar mijn hotel. Morgen gaat de reis naar Dresden.

Berlijn

Deze vakantieweek ga ik gebruiken voor een verdere kennismaking met Berlijn en een nieuwe met Dresden.

De collega’s van Deutsche Bahn brachten me zaterdag pünktlich naar Berlin Hauptbahnhof. Vandaar was het één halte met de S-bahn naar station Friedrichstrasse waarvandaan op een steenworp afstand mijn hotel aan de overkant van de Spree gelegen is. Na een vlotte incheck bracht ik snel min koffer weg en wandelde ik terug naar het station.

Zoals het bekende Checkpoint Charlie na de bouw van de muur de grensovergang voor auto’s was, zo was station Friedrichstrasse in Oost-Berlijn dat voor de U- en S-bahn. Voor het oude station werd een grote hal gebouwd waar bagage en reisdocumenten uitvoerig gecontroleerd konden worden. Ook was deze hal de plek waar afscheid genomen werd van familieleden die op bezoek waren geweest. Hierdoor kreeg het gebouw in de volksmond de naam Tränenpalast. 

Het gebouw is gerestaureerd en binnen wordt via een interessante en aangrijpende tentoonstelling een beeld gegeven van de impact die de muur had op het leven van verscheurde families. 

Na een hapje eten ben ik in bed neergeploft en heb geslapen tot de wekker ging. Ik wilde zondagochtend graag op tijd bij Berliner Unterwelten zijn voor de eerste rondleiding van 10 uur.

Unterwelten biedt rondleidingen aan door de vele bunkers, schuilkelders en onderaardse gangen die Berlijn rijk is. Ik koos voor tour 1 waar het verhaal wordt verteld van het leven in schuilkelders in de tweede wereldoorlog. 

Helaas mochten in de bunkers geen foto’s worden gemaakt, op eentje na dan. Tijdens de tour liep ik mee in de achterhoede in de buurt van een oud baasje dat zijn jeugd tijdens de oorlogsjaren had doorgebracht bij grootouders in een dorpje aan de rand van Berlijn. Hij herinnerde zich nog de bombardementen en de rookpluimen in de verte en naarmate de tour vorderde kwamen steeds meer herinneringen bij hem boven. 
Toen ik weer boven kwam bleek de zon te schijnen en liep ik richting Mauerpark waar op zondag ganz Berlin zijn overtollige huisraad probeert te slijten. 

Helaas bleek de zon van korte duur en werd deze afgewisseld door hevige, maar gelukkig korte hagel – en regenbuien. Achterin het Mauerpark bevinden zich vele eetkraampjes. Ik ben niet zo van de Bradwurst dus heb een lekker Koreaans hapje uitgeprobeerd.

Uiteraard kun je alles lopend doen in Berlijn, maar de stad is enorm uitgestrekt en veel bezienswaardigheden liggen ver van elkaar. Ik heb daarom een 48-uurs kaart voor het openbaar vervoer genomen waarmee ik ook korting in sommige musea krijg. Ik hop op en af bus, tram en metro en gebruik daarbij de handige app van BVG. 

Op deze manier reis ik naar Topographie des Terrors. Een vrij nieuwe tentoonstelling op de plaats waar vroeger  SS en Gestapo hun hoofdkwartieren hadden. Ik loop mee met de rondleiding en krijg een beeld van het ontstaan, de omvang en de ondergang van het gruwelijke regime van het Derde Rijk. De omvang: niet alleen in de bekende kampen werden miljoenen vermoord, ook tijdens massaexecuties in de bezette gebieden in het oosten. Wat ik ook niet wist is dat nadat de internationale belangstelling voor de terechtstelling van oorlogsmisdadigers afnam, deze vaak na een relatief lichte straf hun leven konden voortzetten en zelfs hun carrière in hun oude beroep (vaak bij politie of justitie) konden hervatten. 

Hierna liep ik naar het Joods museum dat de ingang heeft in een mooi oud gebouw maar verder gehuisvest is in een speciaal voor de collectie ontworpen gebouw door Daniel Libeskind. Het was een heel bijzondere ervaring. Het museum laat de geschiedenis van de Joden in het algemeen en in Berlijn in het bijzonder zien vanaf de middeneeuwen tot nu. De holocaust is deel daarvan, maar wat het museum mij vooral duidelijk heeft gemaakt is dat het slechts een klein deel is in een lange, bewogen geschiedenis en dat de rijke tradities en de cultuur de gruwelijkheden hebben overleeft. 

Na een lekker diner ben ik mijn bed weer ingetuimeld. Deze dag stond vooral de tweede wereldoorlog centraal, hierna ga ik op zoek naar sporen van die andere oorlog die in deze prachtige stad zijn achtergelaten: de koude oorlog. 
  

Dag 11 Berninaexpress Tirano – Chur

Het afgelopen jaar werden een aantal oude uitzendingen van ‘Rail away’ herhaalt en deze hebben me geïnspireerd tot deze vakantie. Dit waren oa de uitzendingen over de Tendalijn en de Ligurialijn, maar vooral ook die over de Bernina express. Deze laatste was het toetje van mijn vakantie. 

Nadat ik er een halve dag reizen op had zitten (La Spezia – Tirano) kwam ik rond het middaguur aan op station Tirano. Het vriendelijke bergstadje heeft 2 stationsgebouwen, het ene is van Trenitalia en het andere van de Rhätische Bahn, vanwaar de Berninaexpress vertrekt. Ik heb nog tijd genoeg om lekker te lunchen in het restaurant aan de overkant. Even voor half 3 gaat het avontuur beginnen. In Tirano en ook in sommige andere dorpjes onderweg rijdt de trein gewoon over de straat en heeft meer van een tram dan van een trein. 

Al vrij snel gaat de trein aan de rand van de stad de hoogte in

De Bernina lijn is een technisch hoogstandje vanwege de manier waarop deze geconstrueerd is in de gelijknamige bergpas. Daarom is deze opgenomen in de Unesco werelderfgoed lijst. En die plek heeft hij wat mij betreft dubbel en dwars verdiend. Ik zeg er verder niks over, ik plaats gewoon wat foto’s. Oordeel zelf:

De laatste foto is de plaats waar twee bronrivieren samenkomen en onder de naam Rijn verder gaan richting een klein landje aan de Noordzee. De reis van Tirano naar Chur is bijna 4 uur genieten. 

In Chur stap ik over op de intercity naar Zürich en daar komt een uur later de Citynightline binnenrijden waar mijn bedje gespreid is. 

Ik heb redelijk geslapen en om half 9 rolt de trein mooi op tijd Arnhem binnen. Om 9 uur steek ik de sleutel in het slot van mijn voordeur en is het echt gedaan, wat rest zijn foto’s en herinneringen aan een heerlijke vakantie. 

Dag 10 Corniglia – Riomaggiore

Hoewel ik niet echt een liefhebber ben, valt er best iets te zeggen voor espresso in de vroege ochtend. Het ontbijt in het hotel wat ik verblijf wordt nog niet geserveerd op het vroege tijdstip dat ik de deur uitga, dus onderweg naar het station loop ik een bar binnen waar ik een shot cafeïne neem en 2 heerlijke warme broodjes laat inpakken voor 3 euro (Kom daar in Nederland maar eens om).

Aangekomen in Corniglia staat de bus naar boven klaar om te vertrekken, ik hoef me niet lang te bedenken, ik moet nog genoeg klimmen vandaag, dus ik heb me lekker naar boven laten rijden in plaats van al die trappen weer op. 

De route langs de kust tussen Corniglia en Riomaggiore is afgesloten, daarom volg ik de paden over de berg. Je kunt goed merken dat deze minder goed onderhouden worden dan het betaalde en veel toeristische gedeelte dat ik gisteren gelopen heb. Lopen of wandelen kun je het eigenlijk niet echt noemen, het is vooral veel klimmen en klauteren. 

Na een flinke klimpartij kom ik op een prachtig beboste helling met een bron en daarna door de wijngaarden naar Volastra , een klein bergdorpje. Vanaf daar door de olijvenboomgaarden naar Manarola.

Vlak voor de afdaling maakt een Franse tv-ploeg opnamens ten behoeve van een documentaire over het behoud van de terrassencultuur in Ligurië. 

De terrassen zijn in de loop der eeuwen door de bewoners van de dorpen aangelegd en regelen de waterhuishouding in de bergen. Zonder de terrassen zouden de flora en fauna, het landschap zoals dat nu is en zelfs de dorpjes zelf niet kunnen bestaan. Omdat veel terrassen braak liggen en slecht onderhouden worden zijn de bewoners van Manarola een coöperatie gestart om gezamenlijk de terrassen te herstellen. 

Een dame uit Canada die met een wandelgroep meeliep had er spijt van dat ze gezegd had dat ze Frans sprak, ze werd meteen voor de microfoon getrokken. 
Manarola is een vrij uitgestrekt dorp. De kerk en het station bevinden zich ver boven het eigenlijk centrum. Omdat het pad naar Riomaggiore hier begint ben ik niet naar beneden gegaan. Ik ben wel even de kerk in geweest om het mooie roosvenster van binnen te bekijken. 

Tussen Manarola en Riomaggiore ligt de Via dell’ Amore. Wegens vallend gesteente is dit prachtige en gemakkelijke pad helaas afgesloten en ga ik opnieuw de bergen in. Maar als ik dat pad genomen had, had ik ook niet zo’n mooi uitzicht gehad

Dit was voor deze vakantie de laatste wandeling. Straks mijn koffer pakken en morgenvroeg met de trein naar Milaan. Vanaf daar ga ik met de stoptrein naar Tirano, via de Berninabahn naar Chur, door naar Zürich en met de City Night Line terug naar Nederland. 

Dag 9 Monterosso – Corniglia

Het is natuurlijk wel erg arrogant om me te ergeren aan de drukte op die prachtige wandelroute, alsof ik anderen al dat moois niet zou gunnen. En iedereen geniet op zijn eigen manier. Maar als je in de buurt van zo’n grote groep Amerikanen of Fransen loopt die over van alles lopen te kwekken en vooral heel erg met elkaar bezig zijn, dan vraag ik me af of die mensen niet veel beter een leuk terrasje hadden kunnen pakken met een goede pot bier erbij (wijntje mag ook), de foto’s kun je ook in de souvenirshop kopen.

Dat gezegd hebbende; het is gewoon een fantastische tocht met prachtige, schilderachtige dorpjes. Ik begon al vroeg vanmorgen om de drukte en warme voor te zijn, hetgeen maar een ietsiepietsie gelukt is. In Monterosso ben ik eerst even richting haven gelopen om de zon achter de berg omhoog te zien kruipen.

Daarna ging ik op pad. Alle wandelaars moeten in het bezit zijn van een Cinque Terre Trekking card, deze kost 7,50 of meer als je combitickets met het ov koopt. Met de opbrengst van deze kaarten wordt het onderhoud van het Cinque Terre natuurreservaat bekostigd en het pad onderhouden.Ik was te vroeg om de kaart te kunnen kopen, het loket was nog dicht dus het eerste deel van de tocht heb ik met een onplezierig gevoel zwartgelopen.Gelukkig kon ik hem in Vernazza alsnog aanschaffen.

Monterosso is een schattig stadje maar schijnt van de 5 het minst schilderachtig te zijn. De route start meteen achter het dorp met een pittige klim.

Deze foto laat maar een heel klein deel van alle treden zien 😉 En bovendien is deze redelijk goed begaanbaar vergeleken bij sommige verderop in de route. Maar als je dan zo’n stuk geklommen hebt word je ook weer beloond met fantastisch uitzicht.

Na ongeveer 2 uur met dit soort plaatjes die de moeizame klauteringen meer dan goed maakten kwam ik aan in Vernazza. Italië heeft niet alleen waanzinnig goede kunstschilders voortgebracht maar ook huisschilders. De karakteristieke middeleeuwse huizen zijn in prachtige tinten geschilderd. Typerend voor deze streek al die pastelkleuren, maar hier heeft iemand wel heel erg zijn best op gedaan.

Na een korte stop voor een koffie en een hapje ging ik weer snel door met de volgende etappe, naar Corniglia. Bij het verlaten bleek Vernazza trouwens net zo fotogeniek.

Hoewel deze etappe zeker niet eenvoudig was, was de klim minder zwaar dan die op het eerste stuk. En er viel nog veel meer te genieten.

Onderweg passeerde ik een piepklein dorpje Prego, waar ze heerlijk versgeperste jus met limoen verkochten. Uiteraard even uitgeprobeerd en van daaraan was het nog een paar kilometer naar Corniglia. De weg naar het dorp daalt niet heel veel omdat het hoog op een rots is gebouwd.

Ook hier weer de prachtige pasteltinten. Het dorpje heeft tussen de smalle steegjes een mooi pleintje waar je wat kunt drinken en eten.

Hierna heb ik de trein maar weer eens opgezocht. Maar omdat Corniglia zo hoog ligt betekende het dus naar beneden. Op zich niet erg, maar morgen wil ik daar starten en moet ik dus eerst al die trappen omhoog. 😉

Dag 8 Rapallo – La Spezia

Vandaag heb ik het rustig aan gedaan, op mijn gemakkie ontbeten, ingepakt en de trein naar La Spezia genomen. Dit gedeelte van de treinreis is voor het grootste deel ondertunneld. Maar op die stukjes waar de trein als een molletje naar boven kruipt is het uitzicht fenomenaal!
Mijn hotel ligt ongeveer 25 minuten lopen van het station, eigenlijk helemaal niet handig, maar dichter bij kon ik in deze prijsklasse niks geschikts vinden: het zij zo. Er is hier in ieder geval iemand heel creatief met handdoeken 😉

Na aankomst heb ik mijn spullen weggezet en ben ik de stad gaan verkennen. Omdat ik verwacht daar verder niet veel tijd voor te hebben, heb ik alvast wat lekkere pasta, olijven en olie voor thuis ingeslagen. 

La Spezia heeft een prachtige haven waar zowel plezierjacht, goederenschepen, vissersboten en marinevaartuigen liggen aangemeerd. De haven is niet zo groot, wat hem erg leuk en fotogeniek maakt. 

La Spezia is een levendig stadje, er is veel toerisme, de meesten komen hier om de wandeltocht langs Cinque Terre te maken, net als ik. Cinque Terre is een natuurgebied, genoemd naar de vijf schilderachtige dorpjes die erin gelegen zijn en die met verschillende wandelpaden met elkaar verbonden zijn.  Ik ben van plan om de tocht in 2 dagen te doen. Morgen wil ik bijtijds de trein nemen, om de grote drukte voor te zijn, naar Monterosso en dan lopen tot Corniglia.